Τεχνικά άρθρα  

Εγκέφαλος και οδήγηση

(Πως το μυαλό βλέπει τις εικόνες)

Κείμενο – Φωτογραφίες : Δημήτρης Λόγης

1) (Μεταίσθημα)

Ο εγκέφαλος διατηρεί την εντύπωση μιας εικόνας για κάποιο χρονικό διάστημα περίπου (1/12 sec). Η ιδιότητα αυτή του εγκεφάλου ονομάζεται μεταίσθημα. Αν σε λιγότερο χρονικό διάστημα δούμε μια άλλη εικόνα, ο εγκέφαλος δεν ξεχωρίζει τις δύο εικόνες. Στην ιδιότητα αυτή στηρίζεται η λειτουργία του κινηματογράφου και της τηλεόρασης. Οι εικόνες προβάλλονται γρήγορα η μία μετά την άλλη κι έτσι έχουμε την αίσθηση της κίνησης για πάνω από 12 εικόνες/sec.
Φανταστείτε λοιπόν ότι οδηγείτε και ξαφνικά περνάει κάτι τον δρόμο. Για το κλάσμα αυτό του δευτερολέπτου θα αναρωτιέστε αν είδατε κάτι όντος ή κάνουν πουλάκια τα μάτια σας. Το «πρόβλημα» εντείνεται το βράδυ σε άτομα με οποιαδήποτε αδυναμία ευκρινούς όρασης αλλά και με την ηλικία η ευαισθησία του ματιού στο φως μειώνεται.

2) (Πως το μυαλό βλέπει τις εικόνες)

Ο εγκέφαλος είναι, μεταξύ άλλων, ένα κέντρο επεξεργασίας πληροφοριών και ανταλλαγής μηνυμάτων.
Όταν οι ερευνητές προσπάθησαν να μετρήσουν τις δυνατότητες επεξεργασίας πληροφοριών κατά τη διάρκεια «έξυπνων» ή «συνειδητών» δραστηριοτήτων, όπως η ανάγνωση ή το πιάνο, και κατέληξαν ότι η μέγιστη ικανότητα διαχείρισης δεδομένων ήταν μικρότερη από 50-60 bit ανά δευτερόλεπτο.
Είναι γνωστό ωστόσο ότι οι αισθήσεις συλλέγουν περίπου 11 εκατομμύρια bit ανά δευτερόλεπτο από το περιβάλλον.
Με άλλα λόγια, το ανθρώπινο σώμα στέλνει 11 εκατομμύρια bit ανά δευτερόλεπτο στον εγκέφαλο για επεξεργασία (Τα 10 από τα μάτια), αλλά το συνειδητό μυαλό φαίνεται να είναι σε θέση να επεξεργάζεται μόνο 50-60 bit ανά δευτερόλεπτο.
Φαίνεται λοιπόν ότι μια τεράστια ποσότητα συμπίεσης λαμβάνει χώρα εάν 11 εκατομμύρια bit μειώνονται σε λιγότερο από 50.
Δύο προβλήματα εμφανίζονται όταν σκέφτονται αυτό το τεράστιο ποσό συμπίεσης. Πρώτο είναι το πρόβλημα του προσδιορισμού του χρόνου που απαιτείται για τη συμπίεση και δεύτερο το πρόβλημα πού βρίσκεται η ισχύς επεξεργασίας για να κάνει αυτή τη μεγάλη συμπίεση.
Η λύση στο πρώτο πρόβλημα προκύπτει από την καθυστέρηση περίπου μισού δευτερολέπτου μεταξύ της στιγμής που οι αισθήσεις λαμβάνουν ένα ερέθισμα και τη στιγμή που ο νους έχει συνείδηση ​​μιας αίσθησης. (Για να αντισταθμίσει αυτήν την καθυστέρηση, το σώμα διαθέτει ένα σύστημα αντανακλαστικών που μπορεί να ανταποκριθεί σε λιγότερο από το ένα δέκατο του δευτερολέπτου, προτού το μυαλό συνειδητοποιήσει το ερέθισμα.)
Η λύση στο δεύτερο πρόβλημα προκύπτει από τα περίπου 100 δισεκατομμύρια κύτταρα του εγκεφάλου, το καθένα με συνδέσεις με χιλιάδες άλλα κύτταρα του εγκεφάλου. Εξοπλισμένος με αυτούς τους πολλούς επεξεργαστές, ο εγκέφαλος μπορεί να είναι σε θέση να εκτελεί έως και 100 δισεκατομμύρια λειτουργίες ανά δευτερόλεπτο, έναν πραγματικά εντυπωσιακό αριθμό.
Συχνά θεωρείται ότι η συνείδηση ​​είναι το κυρίαρχο χαρακτηριστικό του εγκεφάλου. Οι παραπάνω σύντομες παρατηρήσεις δείχνουν μια μάλλον διαφορετική εικόνα. Φαίνεται τώρα ότι η συντριπτική πλειονότητα της επεξεργασίας πραγματοποιείται εκτός συνειδητής ειδοποίησης και ότι οι περισσότερες από τις δραστηριότητες του σώματος πραγματοποιούνται εκτός του άμεσου συνειδητού ελέγχου. Αυτό υποδηλώνει ότι η πρακτική και η συνήθεια είναι σημαντικές επειδή εκπαιδεύουν κυκλώματα στον εγκέφαλο για να εκτελούν κάποιες ενέργειες «αυτόματα» χωρίς συνειδητή παρέμβαση. Ακόμη και μια «απλή» δραστηριότητα όπως το περπάτημα γίνεται καλύτερα χωρίς παρέμβαση από τη συνείδηση, η οποία δεν έχει αρκετή ικανότητα επεξεργασίας πληροφοριών για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις αυτής της εργασίας.

3) Εγκέφαλος και οδήγηση

Ο εγκέφαλος στην πραγματικότητα ανοικοδομεί την πραγματική εικόνα.
Γι’ αυτό θα πρέπει να χρησιμοποιούμε αποτελεσματικά τα μάτια μας.
Η συλλογή πληροφοριών με τα μάτια μας ονομάζεται οπτική αντίληψη. Η ασφαλής οδήγηση εξαρτάται από την ικανότητά μας να παρατηρούμε πολλά πράγματα ταυτόχρονα.
Για να λάβετε τις σωστές πληροφορίες στον εγκέφαλο, τα μάτια των οδηγών πρέπει να κινούνται συνεχώς και να επιλέγουν τα κατάλληλα σημεία την κατάλληλη στιγμή.
Όταν ο οδηγός κοιτάζει μπροστά αντιλαμβάνεται την πλήρη εικόνα με δύο τύπους οράσεως:
Την κεντρική όραση
Και την περιφερική ή πλευρική όραση

Κεντρική όραση

Η κεντρική μας όραση καλύπτει περίπου τρεις μοίρες του οπτικού μας πεδίου και η περιφερειακή όραση ή πλευρική όραση, καλύπτει τα υπόλοιπα. Οι τρεις μοίρες κεντρικής όρασης είναι μια πολύ μικρή περιοχή στο συνολικό οπτικό μας πεδίο. Όμως μας επιτρέπει να κάνουμε πολύ σημαντικές κρίσεις όπως η εκτίμηση της απόστασης και η κατανόηση των λεπτομερειών στο μέλλον.

Περιφερειακή/πλευρική όραση

Η περιφερειακή μας όραση δεν είναι τόσο έντονη όσο η κεντρική όραση, αλλά είναι πιο ευαίσθητη στο φως και την κίνηση. Αυτό είναι καλό γιατί μας βοηθά να εντοπίσουμε γεγονότα στο πλάι που είναι σημαντικά για εμάς ακόμα και όταν δεν τα κοιτάμε άμεσα. Εκδηλώσεις όπως αυτοκίνητα που εισέρχονται στο οπτικό πεδίο μας από την πλευρά ή προειδοποιητικά φώτα από ασθενοφόρα, αστυνομικά αυτοκίνητα ή άλλα οχήματα έκτακτης ανάγκης παρατηρούνται όλα χρησιμοποιώντας περιφερειακή όραση.

Κυκλοφορία στην πόλη

Η κεντρική όραση και η πλευρική όραση αποτελούν ολόκληρο το οπτικό πεδίο, το οποίο είναι η κύρια πηγή πληροφοριών που χρειάζονται όλοι οι οδηγοί για ασφαλή οδήγηση. Τα περισσότερα λάθη στην οδήγηση προκαλούνται από κακές συνήθειες στον τρόπο με τον οποίο οι οδηγοί χρησιμοποιούν τα μάτια τους, γενικά θα πρέπει να:
1. Κρατάτε τα μάτια σας κινούμενα. Ένας καλός οδηγός επικεντρώνεται στην επιλογή λεπτομερειών στη σκηνή της κυκλοφορίας συνεχώς.
2. Κοιτάξτε μπροστά και πάνω, όχι κάτω. Η έμπειρη προσοχή των οδηγών επικεντρώνεται στο δρόμο μπροστά με την κεντρική όραση να ακολουθεί την προβλεπόμενη πορεία της πορείας μας.
3. Δείτε τη μεγάλη εικόνα. Αναζητήστε ολόκληρη τη εικόνα, ελέγξτε τους καθρέφτες πίσω και αναζητήστε τα επιμέρους σημαντικά σημεία συνθέτοντας την πλήρη εικόνα.

Η πλήρης εικόνα

Η “μεγάλη” εικόνα συντίθενται στον εγκέφαλό μας σκανάροντας τα επιμέρους κομμάτια και συμπληρώνοντας την υπόλοιπη εικόνα από τις έτοιμες εικόνες που υπάρχουν φυλαγμένες στο ασυνείδητο κομμάτι. Αυτό γίνεται για να ανταπεξέρχεται ο εγκέφαλος στην μεγάλη ροή και τον όγκο των πληροφοριών που πρέπει να επεξεργαστεί.
Αυτό το πλεονέκτημα όμως του εγκεφάλου έχει ένα μειονέκτημα πού αν το γνωρίζουμε μπορούμε να το μειώσουμε στο ελάχιστο.
Όταν οδηγούμε λοιπόν σε μία διαδρομή που την κάνουμε καθημερινά έχουμε την τάση επειδή γνωρίζουμε τον δρόμο να οδηγούμε χαλαρότερα με αποτέλεσμα ο εγκέφαλός μας να χρησιμοποιεί μεγαλύτερο ποσοστό “έτοιμων” εικόνων. Γενικά έχει την τάση να ωραιοποιεί και να απλοποιεί τις εικόνες (κάντε κλικ στην εικόνα με τα τετραγωνάκια) όπου όταν κοιτάμε στο κέντρο ο εγκέφαλός μας “τακτοποιεί” τα κελιά στην άκρη.
Όταν εμείς λοιπόν δεν σκανάρουμε συνεχώς τα επίμαχα σημεία του δρόμου μπορεί να μας ξεφύγει κάποια λεπτομέρεια η οποία μερικές φορές είναι σημαντική! πχ. ένα αυτοκίνητο που είναι έτοιμο να βγει από ένα στενό το οποίο στις έτοιμες εικόνες τού υποσυνείδητου μας είναι άδειο.

          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Εγκέφαλος και οδήγηση

Συμβουλή:

Προσοχή! όταν είμαστε πολύ χαλαροί στον δρόμο σε περίπτωση ανάγκης δεν μπορούμε να αντιδράσουμε με την ίδια άνεση όπως όταν είμαστε σε εγρήγορση (γι’ αυτό όταν πηγαίνουμε “χαλαρά” το “χαλαρά” το έχουμε και στο μυαλό μας με εισαγωγικά).

Βιβλιογραφία / Πηγές:

Χρήσιμα Βίντεο:

Τα “τεχνικά” κείμενα βασίζονται στην βιβλιογραφία καθώς και σε προσωπική εμπειρία του συγγραφέα και έχουν συμβουλευτικό – ψυχαγωγικό χαρακτήρα. Είναι έναυσμα για συζήτηση στον καφέ έτσι ώστε να γίνουμε καλύτεροι – ασφαλέστεροι αναβάτες. Μην ξεχνάτε ότι ο κάθε ένας από εμάς έχει αναπτύξει τις δικές του συνήθειες – ικανότητες και πάντα υπάρχει περιθώριο βελτίωσης.

Ας μην ξεχνάμε ότι ακόμα και όλοι να έχουνε λάθος άποψη δεν σημαίνει ότι η δική μας είναι σωστή.

Έπεται συνέχεια…

* Απαγορεύεται η αναδημοσίευση φωτογραφιών, είτε μέρους  της αναρτήσεως είτε  ολόκληρης, με οποιαδήποτε μεταβολή του ανωτέρω κειμένου χωρίς την αναφορά στην πηγή
Print Friendly, PDF & Email